سيد ظهير الدين مرعشى

مقدمه 16

تاريخ طبرستان و رويان و مازندران ( فارسى )

و همين سردار عرب بود كه مأمورانى از اعراب در خانه‌هاى طبرستانىها مىگماشت و مردم را مجبور به ترك دين خود مىكرد . قديم ترين سكه‌هايى كه از عهد حكام عرب در مازندران به دست آمده درهم - هايى است از سالهاى 102 و 147 هجرى به نام حاكمى موسوم به روح بن حاتم ، سپس سكه‌هايى است از مس از سالهاى 145 و 157 مربوط به عمر بن العلاء . ابو مسلم خراسانى ، اصفهبد طبرستان را دعوت به تسليم و اطاعت كرد ، ولى بدين كار توفيق نيافت . در زمان منصور عباسى ، طبرستان توسط ابو الخصيب نامى تصرف شد ، مقر ابو الخصيب در شهر آمل بود . اصفهبد خورشيد دوم به ديلم گريخت و در آنجا بمرد . محمد جرير طبرى اولين حملهء به طبرستان را در سال 141 هجرى نوشته كه مطابق با 108 طبرستانى است . اصفهبد خورشيد از مقابل سپاه عرب بگريخت ولى دو سال بعد بازگشت و همهء مسلمانان را بكشت . در اين بار است كه سكه‌هايى از او در سال 111 طبرستانى مطابق با 144 هجرى پيدا مىشود . ولى اين بار باز شورش وى توسط خازم بن خزيمهء تميمى خوابانده شد . اين سردار عرب در اواخر سال 143 يا اوايل 144 هجرى به حكومت طبرستان منصوب شد . پس از وى ، روح بن حاتم المهلبى در 145 هجرى به جاى وى نشست . اصفهبد خورشيد دوم باز مىكوشيد كه كشور از دست رفتهء خود را باز به دست آورد . در اين بار خالد بن برمك كه در 148 هجرى از منصور خليفهء عباسى به حكومت طبرستان منصوب شده بود بر اصفهبد غلبه كرد و خورشيد با زهر خود را بكشت . سكهء خورشيد از سال 114 طبرستانى مقارن با آخرين دورهء قيام اوست . اصل و نسب اسپهبدان راجع به اصل و نسب اين اصفهبدان ( اسپهبدان ) اطلاع صحيحى در دست نيست . نوشته‌اند كه اصل آنان از گيلان بوده است و ظاهرا اين حدس از لقب جيل ( گيل )